Crematie: wat gebeurt er voor, tijdens en na de plechtigheid?

Een crematie stap voor stap uitgelegd

Bij een crematie wordt het lichaam van een overleden persoon in een crematorium verbrand. Voor veel nabestaanden is het belangrijk om te weten wat er precies gebeurt voor, tijdens en na de plechtigheid. De dag van de crematie bestaat meestal uit ontvangst, afscheid in de aula, eventueel een moment bij de ovenkamer, de technische crematie en later de vrijgave van de as.

In Nederland werd crematie in 1955 officieel toegestaan. In 1968 werd cremeren wettelijk volledig gelijkgesteld aan begraven als erkende vorm van lijkbezorging. Vandaag de dag kiezen veel mensen voor cremeren, onder andere omdat crematie meer vrijheid geeft bij de uiteindelijke asbestemming.

Waarom kiezen mensen voor cremeren?

De keuze tussen cremeren en begraven is persoonlijk. Soms speelt overtuiging een rol, soms praktische of financiële overwegingen, en soms de wens om de as later te bewaren, te verdelen of te verstrooien.

• Een crematie kost gemiddeld vaak minder dan een begrafenis.
• Vrijwel alle crematoria hebben goede voorzieningen, zoals aula’s, familiekamers en condoleanceruimtes.
• Een crematieplechtigheid is minder afhankelijk van weersomstandigheden dan een begrafenis in de buitenlucht.
• Na de crematie heeft u langer de tijd om na te denken over de asbestemming.
• U kunt de as bewaren in een bijzondere urn, laten uitstrooien, verdelen over meerdere mini urnen of verwerken in een assieraad.
• U kunt de as op een persoonlijke plek bewaren, als de gekozen asbestemming en lokale regels dit toelaten.
• U kunt uw dierbare herinneren op een manier en moment dat bij u past.

Hoe verloopt de dag van de crematie?

Op de dag van de crematie wordt de familie vaak ontvangen door een gastvrouw of gastheer van het crematorium. Dit gebeurt meestal in een familiekamer of ontvangstruimte. Terwijl de naaste familie wacht, worden andere belangstellenden ontvangen in de ontvangsthal en wordt de aula voorbereid voor de afscheidsdienst.

De uitvaartkist wordt naar het crematorium gebracht en in de aula geplaatst. Daar kunnen familie, vrienden en andere aanwezigen de overledene de laatste eer bewijzen. Afhankelijk van de afspraken kan er voorafgaand aan de plechtigheid nog persoonlijk afscheid worden genomen, bijvoorbeeld in de rouwkamer of in de aula.

Hoe lang duurt een crematieplechtigheid?

Een crematieplechtigheid duurt gemiddeld drie kwartier tot een uur. De exacte duur hangt af van het crematorium, het gekozen tijdsblok en de invulling van de dienst. Wanneer er veel sprekers, muziekstukken, foto’s of rituelen zijn, kan een langer tijdsblok nodig zijn.

Bespreek de gewenste duur altijd met de uitvaartbegeleider. Deze heeft contact met het crematorium en kan aangeven welke mogelijkheden er zijn.

Hoe kan de plechtigheid persoonlijk worden gemaakt?

De invulling van de plechtigheid gebeurt zoveel mogelijk naar wens van de familie. Denk aan een open of gesloten kist, het aantal sprekers, de keuze van muziek, foto’s, bloemen, kaarsen, symbolen of persoonlijke voorwerpen.

Een afscheidsdienst kan bijvoorbeeld persoonlijker worden gemaakt door een mooie foto van de overledene op of naast de kist te plaatsen, zelf een toespraak te schrijven of een familielid te laten spreken. Wanneer iemand liever niet zelf spreekt, kan de tekst vaak door de uitvaartbegeleider of ceremonieleider worden voorgelezen.

Ook een religieuze of levensbeschouwelijke invulling is mogelijk, bijvoorbeeld met een voorganger, pastor, dominee, geestelijk verzorger, ritueelbegeleider of andere spreker. Wat mogelijk is, wordt altijd afgestemd met de uitvaartondernemer en het crematorium.

Muziek, foto’s, video en livestream tijdens de crematie

Veel crematoria beschikken over een professionele geluidsinstallatie en een muziekcollectie. Vaak is er een online muziekboek beschikbaar. De uitvaartbegeleider kan helpen bij het maken en aanleveren van de muziekkeuze.

In veel crematoria is het ook mogelijk om eigen digitale muziekbestanden, foto’s of video’s aan te leveren. Crematoria vragen vaak om dit materiaal tijdig, soms minimaal 24 uur van tevoren, aan te leveren. Zo kan worden gecontroleerd of de bestanden goed werken op de apparatuur van het crematorium.

Steeds vaker is het mogelijk om tijdens de plechtigheid een foto of videopresentatie te tonen. Ook livestreams en opnames van de uitvaartdienst zijn sinds de coronapandemie gebruikelijker geworden. Dit kan waardevol zijn voor familieleden of vrienden die niet fysiek aanwezig kunnen zijn, bijvoorbeeld omdat zij in het buitenland wonen.

Wat gebeurt er aan het einde van de plechtigheid?

Aan het einde van de plechtigheid zijn er verschillende mogelijkheden. De kist kan in de aula blijven staan, langzaam dalen of uit de ruimte worden gereden. Sommige families vinden het prettig om als laatste de aula te verlaten, zodat zij in alle rust nog een laatste moment bij de overledene hebben.

Na de plechtigheid is er vaak gelegenheid om samen te komen in de koffiekamer of condoleanceruimte. De invulling kan eenvoudig of uitgebreid zijn. Dat kan koffie met cake zijn, maar ook thee, broodjes, gebak, een borrel, champagne of iets anders dat past bij de overledene en de familie. De mogelijkheden verschillen per crematorium.

Mag familie aanwezig zijn bij de ovenkamer?

Na de plechtigheid wordt de kist naar de ovenkamer gebracht. In sommige crematoria mag de directe familie aanwezig zijn bij het invoeren van de kist in de crematieoven. Soms mogen nabestaanden de kist zelf begeleiden of, als het crematorium dit toestaat, de knop indrukken waarmee het crematieproces wordt gestart.

Niet elk crematorium biedt dezelfde mogelijkheden. Bespreek deze wens daarom vooraf met de uitvaartbegeleider. Voor sommige families helpt dit moment bij het besef van afscheid en bij de verwerking van het verlies.

Hoe wordt de identiteit van de overledene gecontroleerd?

Voor de crematie wordt de identiteit van de overledene zorgvuldig gecontroleerd. Het registratienummer op de papieren moet overeenkomen met het nummer op de kist. Daarna wordt een vuurvast identiteitssteentje bij de kist geplaatst. Dit steentje blijft tijdens het crematieproces aanwezig, zodat de as altijd kan worden geïdentificeerd.

De Wet op de lijkbezorging regelt hoe de identiteit van een overledene moet worden vastgesteld en geregistreerd. Deze controles zijn bedoeld om misverstanden te voorkomen en de herleidbaarheid van de as te waarborgen.

Wat gebeurt er technisch tijdens de crematie?

In een crematieoven past precies één kist. De standaardtemperatuur ligt rond de 1000 graden Celsius. Moderne crematieovens zijn computergestuurd. Het verbrandingsproces duurt gemiddeld ongeveer 5 kwartier, al kan dit verschillen per crematorium, kist, lichaam en technische omstandigheden.

Na de crematie worden de crematieresten in een bak gedaan om af te koelen. Na elke crematie wordt de oven gereinigd. Elke nieuwe crematie vindt plaats in een gereinigde oven.

Wat gebeurt er met metalen voorwerpen?

Voor de crematie worden metalen voorwerpen die verwijderd kunnen worden, zoveel mogelijk weggehaald. Denk bijvoorbeeld aan metalen handgrepen van de kist of andere metalen onderdelen. Na de crematie worden met een magneet metalen resten uit de as verwijderd, zoals spijkertjes, nietjes, chirurgisch metaal of andere metalen overblijfselen.

Het vuurvaste identiteitssteentje wordt apart gehouden. De overgebleven crematieresten worden daarna in een cremulator fijngemalen. Vervolgens wordt de as in een standaard asbus geplaatst.

Wanneer wordt de as vrijgegeven?

Na de crematie moet het crematorium de as wettelijk 1 maand bewaren. Daarna kan de as worden vrijgegeven aan de nabestaanden of de opdrachtgever van de crematie. Deze periode geeft nabestaanden tijd om na te denken over de uiteindelijke asbestemming.

Veel crematoria bewaren de as nog enige tijd kosteloos, bijvoorbeeld tot ongeveer 6 maanden na de crematie. Daarna kunnen kosten in rekening worden gebracht of kan het crematorium, afhankelijk van afspraken en regels, contact opnemen over de verdere bestemming van de as. Vraag dit altijd na bij het betreffende crematorium.

Wat gebeurt er nadat de as is vrijgegeven?

Nadat de as is vrijgegeven, neemt het crematorium meestal contact op met de nabestaanden of de opdrachtgever van de crematie. Er wordt dan besproken wanneer de as kan worden opgehaald en wat de gewenste asbestemming is.

U kunt de as bijvoorbeeld bewaren in een urn voor volwassenen, verdelen over mini urnen, verwerken in assieraden, bijzetten in een urnenmuur of urnengraf, in huis bewaren of verstrooien. Sommige families kiezen voor één bestemming, anderen combineren meerdere mogelijkheden.

Hoeveel as blijft er over na een crematie?

De hoeveelheid as die vrijkomt bij de crematie van een volwassene is gemiddeld 3 tot 3,5 liter. Voor een kind is dit ongeveer 0,9 tot 2 liter. Voor een baby of prematuur kindje is dit vaak ongeveer 0,3 tot 0,7 liter.

De exacte hoeveelheid as verschilt per persoon. Lichaamsbouw, botstructuur, kistmateriaal en eventuele persoonlijke voorwerpen kunnen invloed hebben op de uiteindelijke hoeveelheid. Wilt u de exacte hoeveelheid weten, neem dan contact op met uw uitvaartondernemer of crematorium. Wanneer u de standaard asbus of aszak al heeft ontvangen, kunt u ook zelf de inhoud berekenen. Lees hiervoor ook onze uitgebreide uitleg over hoeveel crematie-as er overblijft na crematie en welke urninhoud u nodig heeft.

Crematie op zaterdag, zondag of feestdag

Een crematie op zaterdag, zondag of feestdag kan extra kosten met zich meebrengen en is niet bij elk crematorium mogelijk. Vraag daarom altijd vooraf naar beschikbaarheid, voorwaarden en eventuele toeslagen.

Wettelijke termijnen rond begraven en cremeren

In Nederland mag een overledene in principe niet eerder dan 36 uur na overlijden worden begraven of gecremeerd. Ook mag de uitvaart niet later plaatsvinden dan de zesde werkdag na het overlijden, tenzij er toestemming is voor een uitzondering. Uw uitvaartbegeleider kan u helpen wanneer een eerdere of latere crematie nodig is.

Meer informatie over deze wettelijke termijnen vindt u bij de Rijksoverheid over begraven en cremeren.

Veelgestelde vragen over crematie

Wat gebeurt er tijdens een crematie?

Tijdens een crematie vindt eerst meestal een afscheidsplechtigheid plaats. Daarna wordt de kist naar de ovenkamer gebracht en wordt de overledene gecremeerd. Na afkoeling en verwerking wordt de as in een asbus geplaatst.

Hoe lang duurt een crematie?

De plechtigheid duurt vaak drie kwartier tot een uur. Het technische crematieproces duurt gemiddeld ongeveer 5 kwartier, afhankelijk van het crematorium en de omstandigheden.

Wordt er gecontroleerd of de juiste persoon wordt gecremeerd?

Ja. Voor de crematie wordt de identiteit gecontroleerd. Het registratienummer op de papieren moet overeenkomen met het nummer op de kist. Ook blijft een vuurvast identiteitssteentje bij de crematie aanwezig.

Mag familie aanwezig zijn bij de oven?

Bij sommige crematoria mag de directe familie aanwezig zijn bij het invoeren van de kist in de ovenkamer. De mogelijkheden verschillen per crematorium en moeten vooraf worden besproken.

Wat gebeurt er met metalen resten?

Metalen onderdelen die niet verbranden, worden na de crematie uit de as verwijderd. Denk aan spijkertjes, nietjes, chirurgisch metaal of andere metalen resten.

Wanneer krijg je de as na crematie?

In Nederland moet het crematorium de as na de crematie 1 maand bewaren. Daarna kan de as worden vrijgegeven aan de nabestaanden of opdrachtgever van de crematie.

Hoeveel as blijft er over na een crematie?

Bij een volwassene blijft gemiddeld ongeveer 3 tot 3,5 liter as over. Bij kinderen en baby’s is dit minder. De exacte hoeveelheid verschilt per persoon.

Moet je direct kiezen wat je met de as doet?

Nee. Omdat de as eerst 1 maand wordt bewaard, heeft u tijd om na te denken over de asbestemming. Daarna kunt u kiezen voor bewaren, verstrooien, bijzetten, verdelen of verwerken in een assieraad.

Kan een crematie op zaterdag of zondag?

Een crematie op zaterdag, zondag of feestdag kan extra kosten geven en is niet bij elk crematorium mogelijk. Vraag vooraf naar beschikbaarheid, voorwaarden en toeslagen.

Persoonlijk advies over urnen, asbestemming en assieraden

Na een crematie hoeft u niet meteen te weten wat u met de as wilt doen. Sommige families kiezen voor één urn, anderen verdelen de as over meerdere mini urnen of kiezen voor een combinatie van bewaren, verstrooien en assieraden. Neem de tijd om een keuze te maken die past bij de overledene, de familie en de plek waar de herinnering mag blijven.